HAN-webinar over de Wijkplaatmaker

8 januari 2026 – Tijdens een webinar van de Hogeschool Arnhem en Nijmegen (HAN) is teruggeblikt op het KIEM-onderzoek “(Samen)werken aan wijkwaarden”, uitgevoerd door Hogeschool Arnhem en Nijmegen, Bindkracht10, Talis en Wijkvis®.

De centrale vraag van dit onderzoek was: Hoe kunnen we een digitale tool ontwikkelen voor sociale professionals om inwoners eigenaarschap te laten ervaren over hun eigen leefomgeving?

Wijkvis ontwikkelde de Wijkplaatmaker, een digitale tool waarmee bewoners en professionals samen wijkverhalen kunnen visualiseren. Deze is onderzocht.

Wijkwaardenkaart

De Wijkwaardenkaart werd in het Webinar toegelicht als gesprekstool om huis-aan-huis verhalen van bewoners op te halen over wat zij belangrijk vinden in hun wijk of dorp.

De Wijkwaardenkaart ondersteunt open, narratieve gesprekken. De opgehaalde verhalen vormen de basis voor analyse en verdere duiding, en worden gebruikt om wijkwaarden gezamenlijk zichtbaar en bespreekbaar te maken.

De Wijkwaardenkaart maakt het perspectief van inwoners helder, zonder professionele filtering, en helpt los te komen van geklaag.

Kiem-onderzoek

De KIEM Maatschappelijk Ondernemen is een subsidieregeling van SIA om nieuwe ideeën en toepassingen te laten ontkiemen samen met creatieve ondernemers.

Het Lectoraat Versterken van Sociale Kwaliteit, woningcorporatie Talis en Bindkracht 10 gingen samen met Wijkvis aan de slag. Met behulp van design-thinking werden gebruikers eisen geformuleerd en bouwde Frank Los een prototype dat vervolgens in de praktijk getest en verbeterd werd.

Uit de test blijkt dat de tool toegankelijk is voor jong en oud en helpt om onderzoeksuitkomsten te visualiseren. Het analyseren en ordenen van de wijkverhalen wordt als complex en tijdrovend ervaren. Betrokkenheid bij de analyse blijkt essentieel voor een goede praatplaat en vormt een belangrijk uitgangspunt voor vervolgonderzoek.

Ook zijn de onderzoekers benieuwd naar hoe de praatplaat gebruikt kan worden door bewoners zelf om wijkkwesties op de agenda te krijgen van de gemeente en andere maatschappelijke organisaties.

Gebruik van de praatplaat in de wijk

Doordat de praatplaat voortkomt uit huis-aan-huis gesprekken is dit een breed en inclusief beeld van wat er leeft in de wijk. De platen worden daardoor door wijkbewoners ook herkend als afspiegeling van de buurt.

De praatplaat wordt gebruikt bij gesprekken in de wijk en dient dan als kapstok om diepgaande gesprekken op gang te brengen. Het is hierdoor makkelijker om gesprekken in de wijk te voeren

Bewoners bepalen zelf wat zij met de praatplaat willen agenderen richting partners of gemeente.

Democratische plaat

In het Webinar kwam de vraag aan bod of onderwerpen op de praatplaat groter moeten worden als ze door veel bewoners worden genoemd. Dat blijkt niet zo eenvoudig, omdat je ook ruimte wilt houden voor minderheidsgeluiden.

Het groter of kleiner maken van losse afbeeldingen wordt bewust niet gedaan, omdat de plaat daar onrustig van wordt en het de tegenstellingen kan vergroten.

In plaats daarvan wordt een onderwerp dat veel speelt verder uitgewerkt: door er meerdere afbeeldingen aan toe te voegen, krijgt het vanzelf meer plek op de praatplaat, zonder dat het beeld gaat schreeuwen.

Waardering van de wijk

In het webinar werd ook besproken hoe waarderingen van bewoners terugkomen, bijvoorbeeld wanneer iemand aangeeft graag in de wijk te wonen maar tegelijk ook kritiek heeft.

De Wijkwaardenkaart bevat hiervoor schaalvragen op de achterkant, waarmee deze waarderingen worden vastgelegd.

Het samenbrengen van alle stemmen in één praatplaat blijft echter een uitdaging, zeker omdat er bewust wordt gewerkt met een maximum van ongeveer vijftig afbeeldingen. Voor nuance en verdieping biedt een rapport meer ruimte.
In de praatplaat is het vaak voldoende om een onderwerp te benoemen: bewoners projecteren hun eigen ervaringen en meningen op de relatief neutrale beelden, wat juist het gesprek op gang brengt.
Waarderingen krijgen daardoor vooral een plek in de gesprekken en in de rapportage, en minder expliciet in de praatplaat zelf.

Wijkplaatmaker

In het Webinar werd de Wijkplaatmaker gepresenteerd. De Wijkplaatmaker democratiseert het visualiseren in de wijk: iedereen kan nu een praatplaat maken van wat er in de wijk speelt.

Weergave van ontwikkelingen

Het is ook makkelijk om meerdere versies van één plaat te maken. Met meerdere platen kan je chronologisch laten zien hoe verschuivingen in de wijk hebben plaatsgevonden. Zo kun je ontwikkelingen visualiseren. Dat is bijvoorbeeld handig bij gesprekken met de gemeente over de voortgang van het werk.

Samen visualiseren

Als je samen bezig bent met de Wijkplaatmaker krijg je weer een andere dynamiek. Elk plaatje dat wordt toegevoegd leidt tot gesprekken over wat het betekent en of het echt representeert wat in het rapport staat.

Wanneer mensen betrokken zijn bij het maken van de praatplaat, creëert dit eigenaarschap over de praatplaat, het verhaal en de data die ze in hun buurt hebben opgehaald.

Vertalingen

In het Webinar werd gevraagd of de praatplaten ook makkelijk vertaald kunnen worden. Daar was nog niet aan gedacht. Westerse talen zijn al mogelijk. Andere tekens (zoals Arabisch) worden nog onderzocht.. Automatische AI-vertaling zou dit proces kunnen versnellen.

Andere tools en toepassingen

Interactieve plaat

In het onderzoek is geëxperimenteerd met een interactieve online praatplaat. Deze geeft ruimte voor uitleg en multimedia. Helaas kon deze binnen de onderzoeksperiode niet voldoende getest worden.

Ophaaltool

Een idee was om bezoekers de gelegenheid te geven om opmerkingen te plaatsen. Dan kan iedereen in de wijk meedoen via een link.

Dit zou alleen een andere tool vereisen. Dat vraagt meer om een plakbord-uitstraling. De huidige gestructureerde aanpak van de praatplaat staat daar haaks op.

Normen- en waardengesprek

Met behulp van de Wijkplaatmaker kun je in wijken gesprekken te voeren over gedeelde normen en waarden. Hoe wil je omgaan met elkaar?